Seminarium zorganizowane w dniu 14.04 br. we Wrocławiu poświęcone tematyce reskillingu i upskillingu było przestrzenią refleksji nad współczesną rolą doradcy zawodowego w świecie dynamicznych zmian, niepewności i wielokrotnych tranzycji zawodowych. Punktem wyjścia była świadomość, że uczenie się przez całe życie przestaje być wyborem – staje się koniecznością oraz warunkiem zachowania podmiotowości w zmieniającej się rzeczywistości.
W części eksperckiej zwrócono uwagę na szerszy kontekst funkcjonowania człowieka w tzw. erze antropocenu – rzeczywistości naznaczonej niestabilnością, kryzysami i nieprzewidywalnością. Podkreślono, że współczesne procesy zmiany zawodowej – zarówno reskilling, jak i upskilling – mają charakter nie tylko ekonomiczny, ale przede wszystkim biograficzny i egzystencjalny. Wiążą się one często z utratą dotychczasowej tożsamości zawodowej, lękiem, poczuciem nieadekwatności czy trudnościami decyzyjnymi, które należy rozumieć jako naturalne reakcje na zmianę, a nie słabość klienta .
Istotnym elementem seminarium było także przyjrzenie się różnorodnym typom klientów, którzy trafiają dziś do doradców zawodowych – oraz temu, z jakimi wyzwaniami przychodzą i czego naprawdę potrzebują.
Wśród nich szczególnie wyraźnie wybrzmiały następujące grupy:
- Klient w sytuacji przymusowej zmiany – osoby, które nagle tracą pracę i stają wobec konieczności redefinicji swojej ścieżki zawodowej. Przychodzą z poczuciem utraty stabilności, lękiem o przyszłość i niską wiarą w możliwość odnalezienia się w nowej rzeczywistości.
- Klient powracający na rynek pracy – najczęściej po dłuższej przerwie (np. opiece nad dziećmi). Towarzyszy im poczucie dezaktualizacji kompetencji, spadek pewności siebie oraz obawa, czy „jeszcze się nadają”.
- Klient wypalony zawodowo – osoby, które formalnie funkcjonują dobrze na rynku pracy, ale wewnętrznie odczuwają brak sensu, zmęczenie i potrzebę zmiany. Ich głównym wyzwaniem jest konflikt między bezpieczeństwem a potrzebą podjęcia ryzyka.
- Klient w chaosie decyzyjnym – najczęściej osoby młode, stojące przed wyborem ścieżki edukacyjnej lub zawodowej. Zmagają się z nadmiarem możliwości, lękiem przed popełnieniem błędu i trudnością w podjęciu decyzji.
- Klient w adaptacji do zmian technologicznych – osoby doświadczające presji związanej z cyfryzacją i zmianami w miejscu pracy. Towarzyszy im lęk przed nowymi technologiami oraz przekonanie o własnej nieadekwatności.
- Klient poszukujący rozwoju – osoby świadomie planujące swoją ścieżkę zawodową, chcące się rozwijać, awansować lub zmienić kierunek działania. Ich wyzwaniem jest uporządkowanie celów i znalezienie adekwatnej drogi rozwoju .
Analiza tych przypadków pokazała, że choć sytuacje klientów są bardzo różne, łączy je wspólny mianownik – doświadczenie niepewności, wątpliwości oraz potrzeba wsparcia w uporządkowaniu własnej historii i przyszłości.
W tym kontekście szczególnie mocno wybrzmiała zmieniająca się rola doradcy zawodowego – od eksperta dostarczającego rozwiązania do towarzysza procesu zmiany, który poprzez dialog, pracę narracyjną i budowanie relacji wspiera klienta w odnajdywaniu sensu, zasobów i możliwych scenariuszy przyszłości.
Część warsztatowa pozwoliła uczestnikom przełożyć te założenia na praktykę. Praca na konkretnych studiach przypadków umożliwiła identyfikowanie barier klientów oraz ich reinterpretację – nie jako przeszkód, lecz jako ważnych sygnałów wskazujących na potrzebę wsparcia. Szczególny nacisk położono na budowanie nadziei, rozumianej jako aktywna postawa umożliwiająca wyznaczanie celów, poszukiwanie rozwiązań i podejmowanie działań mimo trudności .
Seminarium stało się również przestrzenią wymiany doświadczeń oraz wspólnego namysłu nad tym, jak skutecznie wspierać klientów w świecie, w którym zmiana stała się stałym elementem życia zawodowego. Uczestnicy podkreślali wartość pracy na realnych przykładach, możliwość spojrzenia na klientów z różnych perspektyw oraz inspiracje do dalszej pracy doradczej.
Spotkanie uwidoczniło, że współczesne poradnictwo zawodowe coraz wyraźniej zmierza w kierunku poradnictwa nadziei – skoncentrowanego na wzmacnianiu odporności, elastyczności i zdolności klienta do budowania własnej przyszłości mimo niepewności. Rola doradcy nie polega dziś na wskazywaniu gotowych rozwiązań, lecz na towarzyszeniu w procesie zmiany – tak, aby klient mógł nie tylko odnaleźć nowe miejsce na rynku pracy, ale również na nowo zbudować sens swojej drogi zawodowej.
Dziękujemy Instytutowi Badań Edukacyjnych w Warszawie oraz Powiatowemu Urzędowi Pracy w Będzinie za przesłanie inspirujących narzędzi poradnictwa, które zostały przekazane uczestnikom naszego seminarium.
Relację przygotowała Małgorzata Czekaj.
